Diğer adı Saplantı Zorlantı Bozukluğu olan Obsesif Kompulsif Bozukluk bir anksiyete bozukluğudur. Obsesyon, takıntılı, yineleyici ısrarcı düşüncelerdir. Bu düşünceler benliğe zarar verir, zihinden uzaklaştırılsa da gitmez ve kişiye rahatsızlık verir. Kompulsiyon ise, bu takıntılı düşüncelere bağlı olarak yapılan ve yapılmadığında da sıkıntı veren davranışlardır.

Obsesif Kompulsif Bozukluk da saplantılı düşünceler dürtüler ve bu düşüncelerin yönettiği yapılması zorunlu olarak algılanan davranışları işaret eder

En önemli özelliklerinden biri kişi, bu düşüncelerin anlamsız, saçma olduğunun farındadır. (DSM4) Ancak bunlara engel olamaz. Davranışları da bu düşüncelere hizmet eder ve kişiyi geçici olarak rahatlatır. Bu davranışlar  genelde ritüel gibi belirli bir kurala ve sıraya göre yerine getirilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluğun Belirtileri:

En sık görülen belirtilerinden biri: eline pislik bulaşacağı ve hastalık kapacağı  düşüncesiyle sürekli el yıkama davranışıdır. Kişi,dokunduğu her şeyden mikrop bulaşacağı  ya da bulaştığı  düşünceleriyle boğuşup durur. Bu nedenle birkaç dakikada bir ellerini yıkar, kapıları mendille ya da dirseğiyle açar, telefon kullanamaz hale gelir. Hatta bunu daha da ileriye götürüp eve girdiği anda banyoya girer, kıyafetlerini yıkar  ve yakınlarından da banyo yapmasını isteyebilir. Hastalık kaptığına dair şüpheler  duyar ve kan tahlili gibi tetkikler yaptırır, sağlık muayenesinden geçer. Eğer sonuçlar hastalık olmadığını gösterirse de ikna olmaz, birkaç kere daha ikna olana kadar  bu işlemleri devam ettirir.

OKB’nin sık karşılaşılan belirtilerinden biri de; yapılan davranışı yapıp yapmadığını sürekli kontrol etmedir. Bu kişiler kapıyı kilitlemediğini, elektriği doğalgazı  açık bırakıp bırakmadığını defalarca kontrol ederler. Bunun nedeni devamlı şüphe duymalarıdır. Yaptıklarını defalarca kontrol etmezlerse büyük sıkıntı duyarlar.

Düzen ve simetri ihtiyacı da bu kişilerde oldukça yoğundur. Davranışlarını belirli bir sırayla ve belirli bir kral dizisine göre yaparlar. Eşyaları da olması gereken yerde ve olması gereken şekilde bulunmalıdır. Örneğin terlikleri yan yana durmalı, masadaki ve büfedeki nesneler kendilerine göre düzgün, simetrik şekilde durmalıdır. Dişlerini fırçalama ya da giyinme gibi faaliyetleri de belirli bir sıradan oluşan davranışlarla yerine getirirler.

Obsesif Kompulsif’li kişilerin yaşadığı durumlar arasında bir hastalık belirtisi olarak görüp sık sık sağlık muayenesinden geçmek  doktor doktor dolaşmak vardır. Hastalığın belirtisi olarak kabul edilen sevdiklerine zarar verecekleri düşünceleri de kişiyi büyük sıkıntılara sokmaktadır. Örneğin bir anne bebeğine zarar vereceği korkusuyla yaklaşamaz ve bebeğinin bakımını yapamaz.

OKB’NİN NEDENLERİ:

Genetik faktörler: DSM4’e göre obsesif kompulsif bozukluğu olan kişilerin birinci dereceden biyolojik akrabalarında OKB  görülme olasılığı diğer kişilere göre daha fazladır.

Biyolojik Faktörler: Bu kişilerde beyindeki kısmı yapısal bozukluklar ve beynin bazı bölgelerinin kanlanmasının diğer bölgelerden farklı olması hastalığın nedenleri arasında görülmektedir.

Sosyal Öğrenme: Ailesinde OKB öyküsü olan bireylerin bu düşünce ve davranışları öğrenme yoluyla kazanmış olması da mümkündür.

Kişilik Özellikleri: Mükemmeliyetçi, hırslı, kuralcı, inat diye nitelendirilen kişilik özellikleri de bu hastalığın ortaya çıkması için uygun zemin hazırlar. DSM4’ün tanı sınıflamasında 2.eksen bozukluklarından olan Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu tanısı alan kişilerde obsesif kompulsif bozukluk görülme olasılığı çok yüksektir.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUĞUN TEDAVİSİ

OKB’de  bilişsel davranışçı psikoterapi ve farmakolojik tedavi(ilaç tedavisi) uygulanır. İlaçlar hastalığın semptomları ortadan kalktıktan sonra bir süre daha devam edilir ve doktor kontrolünde bırakılır. Psikoterapide önce bireye gevşeme egzersizleri öğretilir ve uygulaması sağlanır. Ardından davranışçı tekniklerle bireyin rahatsız olduğu düşünce davranışlar listelenir ve sırayla birey bu durumlara maruz bırakılır. Böylece birey kendisinde kaygı yaratan düşünce ve durumlarla kademeli olarak yüzleşir ve  bu da kaygıyla baş etmesini, sıkıntı hissinin azalmasını  ve giderek yok olmasını sağlar. Çünkü kaygının devamını sağlayan kişinin kaçınmalarıdır ve kişi bunların üzerine giderse rahatsızlık veren duygu ve düşünceleriniz üzerine gidip yaşarsa  etkisinin azaldığını fark edecektir. Seanslarda sırasında iyileşme sağlandıktan sonra kişinin bunları günlük yaşamına uygulayabilmesi ve genelleyebilmesi için davranışsal ödevler verilir.