Şişmanlık (Obezite), vücutta yağ dokusunun normalden fazla olması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Yaşam süresini ve kalitesini olumsuz yönde etkileyen yüzyılımızın en önemli sağlık sorunlarından biridir. Obezite, sadece obez kişiyi değil, çevresindekileri yani toplumu da etkileyen fizyolojik, organik, istemik, hormonal, metabolik, estetik, psikolojik ve sosyal sorunlara yol açabilen bir hastalıktır. Dünya genelinde hem gelişmiş, hem de gelişmekte olan ülkelerde giderek artan oranlarda görülmektedir. Batı toplumlarında erişkinlerin yarısından fazlasının kilolu olduğu ve bu durumun özellikle kadınlarda daha yaygın olduğu bilinmektedir.

Yaş ilerledikçe metabolizma hızı  azaldığından kilo vermek zorlaşmaktadır. Özellikle menapoz döneminden sonra kadınlarda menstural dönemin sona ermesi, yavaşlayan bazal metabolizma ve hareketsiz yaşam sonucu şişmanlık bu dönemde de bir sağlık sorunu olarak ortaya çıkabilmektedir.

Şişmanlığın Belirlenmesi:Vücuttaki yağ miktarına ve dağılımına bağlı olarak çeşitli hastalıklara yakalanma riski artmakta, bu durum ise yaşam kalitesini ve süresini olumsuz yönde etkilemektedir.  Şişmanlık fazla kilolu olmakla eş anlamlı değildir. Bu nedenle obezite ile ilgili en doğru ölçümler vücuttaki yağ dokusu miktarını doğrudan ölçen yöntemlerdir. Bunlar arasında en fazla kullanılanı Beden Kitle İndeksi ( BKI) dir.

                                                           Vücut Ağırlığı (Kg)

BEDEN KİTLE İNDEKSİ (BKI) = -----------------------------

                                                                    Boy2(m)

Beden Kitle İndeksi, vücut yağının tahmini bir göstergesidir. Doğrudan vücuttaki yağ miktarını ölçmez. Bununla birlikte, yapılan çalışmalar BKI’nin vücuttaki yağ miktarını % 90’ın üzerinde doğrulukta gösterdiğini kanıtlamıştır.

 Şişmanlığın BKI’ ne Göre Sınıflandırılması aşağıdaki gibidir;

   BKI (Kg/m2)                       Sınıflandırma                     

   <18.5                                   Zayıf                 

   18.5-24.9                            Normal                            

   >= 25.0                                Şişman

   25.0-29.9                             Hafif şişman                       

   30.0-34.9                             1.Derece şişman                   

   35.0-39.9                             2.Derece Şişman                    

   40.0 +                                   3.Derece şişman        

Şişmanlığın belirlenmesinde pek çok yöntem olmakla beraber, sıklıkla kullanılan ölçümlerden biri de bel/kalça oranıdır.

Bel/kalça oranının (WHR) erkeklerde > 1.0 ve kadınlarda > 0.85 olması karın bölgesinde ki yağ birikiminin tanımlanması amacı ile kullanılmaktadır. Bel/kalça oranı şişmanlığa bağlı hastalıklarda risk tanımlamada önemli bir yöntemdir. 

Şişmanlığın Nedenleri:

Şişmanlığın oluşumundan sorumlu birçok etmen vardır. Enerji alımının tüketiminden fazla olduğu koşullarda enerji dengesi bozulmaktadır. Diyet, egzersiz ve genler enerji dengesini oluştururlar.

Zayıflama sırasında bedenin yağ ve proteininde azalma olur. Genelde yavaş ve uzun süreli, egzersizle desteklenmiş zayıflama programında protein kaybı en azda tutulur. Zayıflama programı, diyet, egzersiz, davranış değişikliği ve beslenme eğitimi ile bir bütün teşkil eder. Bu nedenle zayıflamak isteyen bireyin gerçekten şişman olup olmadığı, şişman ise derecesi, yaşı, yaşam tarzı, hedeflenen ağırlığa ne sürede ulaşabileceği ve bu ağırlığı korumak için istekli olup olmadığı karşılıklı görüşmelerle tartışılarak belirlenmelidir.

 Şişmanlığın Tedavisinde Kullanılan Yöntemler:

      •   Diyet Tedavisi

      •   Fiziksel Aktivitenin Arttırılması

      •   Davranış Değişikliği Tedavisi

      •   İlaç Tedavisi

      •   Cerrahi Tedavi

Bu yöntemlerden ilk üçünün birlikte uygulanması başarı oranını arttırmaktadır. Görüldüğü gibi şişmanlık tedavisinde değişik yöntemler uygulandığı için tedavi de bir ekip tarafından yürütülmelidir. Diyetisyen diyet tedavisi ile ilgili, psikolog veya psikiyatrist davranış değişikliği ile ilgili düzenlemeleri yapmalıdır. Günlük fiziksel aktivitenin arttırılması ise zayıflama sürecini desteklemektedir. Zayıflamak isteyen bireyin yakın (aile, arkadaş) çevresi de bilinçlendirilerek bireye yardım etmeleri sağlanmalıdır.